Proje Bazlı Devlet Yardımında Değişiklik: Teknoloji Hamlesi Yeniden Düzenlendi

Proje bazlı devlet yardımı, Türkiye'nin öncelikli ürünlerde yerli üretimi ve yüksek teknolojiyi desteklemek için kullandığı en güçlü teşvik araçlarından biridir. 17/10/2016 tarihli ve 2016/9495 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren bu sistem, 9 Ağustos 2026'da yayımlanan değişiklik kararıyla önemli ölçüde güncellendi. Aşağıda, değişikliğin getirdiği başlıca yenilikleri ele alıyoruz.

Yeni ve netleşen tanımlar

Kararın 2. maddesindeki tanımlar bölümü genişletildi ve netleştirildi:

• Yatırım teşvik belgesi: Cumhurbaşkanı Kararı ile proje bazlı desteklenmesine karar verilen yatırım projesine ilişkin yatırım karakteristiklerinin, şartlarının, sürelerinin ve öngörülen devlet desteklerinin kayıtlı olduğu belge olarak tanımlandı.
• Teknoloji Hamlesi Programı: Öncelikli Ürün Listesindeki ürünlere ilişkin yatırımların desteklenmesine yönelik, Bakanlıkça uygulama usul ve esasları belirlenerek yürütülecek destek programı olarak tanımlandı.
• Teknoloji Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi: Program kapsamındaki başvuruları değerlendirerek destek kararını verecek komite olarak kurumsallaştırıldı.
• Kalkınma ve yatırım bankası: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde Türkiye'de faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankalarını kapsayacak şekilde tanımlandı.

Başvuru ve müracaat süreci yeniden kurgulandı

Kararın 4. maddesi "Müracaat süreci ve müracaatta aranacak belgeler" başlığıyla yeniden düzenlendi:

• Bakanlık, belirlediği yatırım konusunda bir veya birden fazla firmayı davet mektubu yoluyla davet edebilecek; ya da resmî web sitesi veya dijital platformları üzerinden duyuru yaparak çağrıda bulunabilecek. Bakanlık, çağrıda veya davet mektubunda özel koşullar belirleyebilecek.
• Davet mektubu veya duyuruya istinaden başvurmak isteyen yatırımcı, bir kalkınma ve yatırım bankasıyla protokol imzalayacak; EK-1'deki formata uygun fizibilite raporu ve dilekçe ile Bakanlığa müracaat edecek.
• Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki başvurular için ise bu genel süreç uygulanmayacak; bu program için özel başvuru süreçleri Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yürütülecek.

Asgari yatırım tutarları netleşti

Kararın 5. maddesindeki düzenlemeye göre, Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında değerlendirilecek yatırımlar için asgari sabit yatırım tutarı 100 milyon Türk Lirası; diğer proje bazlı yatırımlar için ise asgari sabit yatırım tutarı ya da Ar-Ge harcaması 2 milyar Türk Lirası olarak belirlendi.

Ayrıca yatırıma başlama şartı da netleştirildi: Destek Kararının yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde, yatırıma başlama tarihinden sonra gerçekleştirilmiş asgari iki yüz milyon TL veya Destek Kararında belirtilen yatırım tutarının %10'u kadar yatırım harcaması yapılması gerekiyor. Bu sürede başlanmayan yatırımlar için Cumhurbaşkanınca ilave süre verilebilecek; verilmez ve harcama yapılmazsa Destek Kararı yürürlükten kaldırılacak.

Enerji desteğinde yeni usul

Kararın 12. maddesinde enerji desteği uygulaması ayrıntılı biçimde yeniden düzenlendi:

• Enerji desteği veya sigorta primi işveren hissesi desteği uygulamasına, yatırımcının talep etmesi hâlinde, en az iki eksper tarafından yerinde tespit edilen kısmi işletmeye geçişe ilişkin ekspertiz raporunun onaylanması ve yeminli mali müşavir raporunun Bakanlığa gönderilmesiyle başlanabilecek.
• Kısmi işletmeye geçişe ilişkin tespit işlemi yılda azami bir defa yapılabilecek; kısmen işletmeye geçiş tamamlama vizesinden önce yararlanılabilecek toplam enerji desteği tutarı, Destek Kararında belirlenen azami enerji desteği tutarının %50'sini geçemeyecek.
• Enerji desteği ödemesinde eski dönem borçları, gecikme faizleri, ceza bedelleri, nakliye, iletim, dağıtım, vergi, fon gibi harcamalar hariç tutulacak; yalnızca bedelinin tamamı ödenmiş faturadaki enerji tüketim harcaması esas alınacak.

KOSGEB ve TÜBİTAK ile entegrasyon

Değişiklikle getirilen önemli bir yenilik, farklı destek kurumları arasındaki entegrasyondur. Kararın 12. maddesinin yeni 14. fıkrasına göre; Teknoloji Hamlesi Programı dahilinde olup bu Karar kapsamında desteklenen yatırımlar, ilgili mevzuatı uyarınca KOSGEB ve/veya TÜBİTAK tarafından da doğrudan desteklenebilecek. KOSGEB, TÜBİTAK ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarından sağlanan desteklerden yararlanılarak ya da Değerlendirme Komitesi tarafından uygun görülmek kaydıyla firma öz kaynaklarıyla gerçekleştirilen yatırım harcamaları, yatırım teşvik belgesine konu yatırımın bütünlüğünün sağlanması kapsamında değerlendirilebilecek.

Büyük ölçekli yatırımlarda Bakan yetkisi

Kararın EK-1 maddesi değiştirilerek, asgari 5 milyar TL sabit yatırım tutarında ve komple yeni yatırım niteliğindeki projeler için özel bir düzenleme getirildi. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'nda tanımlanan yatırımcılar ve/veya paylarının %100'ü bu kapsamdaki iştiraklerle, özel hukuka tabi yatırım (proje) sözleşmesi imzalamaya Bakan yetkili kılındı. Bu sözleşme kapsamında diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının görev alanına giren iş ve işlemler, öncelikli olarak yerine getirilecek.

Yürürlük

Kararın izleme ve denetime ilişkin 4. maddesi 26/11/2016 tarihinden geçerli olmak üzere; diğer hükümleri ise yayımı tarihinde (9 Ağustos 2026) yürürlüğe girdi. Kararı Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütecek. Ayrıca yatırımcılara, tamamlama vizesini takiben 5 yıl süresince yılda bir defa, yararlanılmaya devam eden destek miktarlarını içeren faaliyet raporunu Bakanlığa ibraz etme yükümlülüğü getirildi.

Yatırımcılar için pratik çıkarımlar

• Başvuru artık davet veya duyuru esaslı. Bakanlığın resmî platformlarındaki duyuruları ve davet mektuplarını yakından takip etmek gerekiyor.
• Teknoloji Hamlesi ayrı bir yol izliyor. Bu program için genel müracaat süreci değil, Bakanlığın belirleyeceği özel usuller geçerli.
• Kalkınma ve yatırım bankasıyla protokol şart. Fizibilite ve başvuru süreci bu protokol üzerinden yürüyor.
• KOSGEB/TÜBİTAK destekleri birlikte kullanılabilir. Yatırım bütünlüğü kapsamında farklı kurumların desteklerini bir arada değerlendirmek mümkün; bu, toplam destek kapasitesini artırabilir.
• Faaliyet raporu yükümlülüğü doğdu. Tamamlama vizesi sonrası 5 yıl boyunca yıllık raporlama zorunlu; bu süreci ihmal etmemek gerekiyor.

Özetle, bu değişiklik proje bazlı yatırım teşvik sistemini daha kurumsal, daha ölçülebilir ve farklı destek kurumlarıyla entegre bir yapıya taşıyor. Teknoloji ve sanayi yatırımı planlayan firmaların, yeni başvuru usullerini ve asgari tutar şartlarını dikkatle değerlendirmesi gerekiyor.

Bu içerik, 9 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı esas alınarak hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Başvuru ve destek süreçleri için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmî usul ve esasları geçerlidir.