İşçinin İzin Hakları Rehberi: Yıllık İzin, Mazeret İzinleri ve Doğum İzni (2026)
TANITIM
Danışmaniste'yi canlı izleyin
Bu rehber, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçilerin izin haklarını Haziran 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre özetler. Yıllık izinden doğum iznine, mazeret izinlerinden iş arama iznine kadar tüm temel haklar tablolarla açıklanmıştır.
1. Yıllık Ücretli İzin (İK md. 53)
Yıllık ücretli izne hak kazanmak için işçinin, deneme süresi de dahil olmak üzere aynı işverene bağlı en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. İzin süresi kıdeme göre artar:
| Hizmet Süresi | Asgari İzin Süresi |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve daha fazla (15 yıl dahil) | 26 gün |
| 18 yaş ve altı veya 50 yaş ve üzeri işçiler | En az 20 gün (kıdeme bakılmaksızın) |
| Yer altı maden işçileri | Yukarıdaki sürelere +4 gün eklenir |
⚠️ Önemli: Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, ancak azaltılamaz. İzin hakkından feragat edilemez (İK md. 53/2).
İzin Nasıl Kullanılır?
- Bölünebilirlik: Tarafların anlaşmasıyla izin, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere istenildiği kadar bölünerek kullanılabilir (İK md. 56).
- Yol izni: İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talebi ve belgelemesi hâlinde 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
- İzin ücreti: İşveren, izin dönemine ait ücreti işçi izne başlamadan önce peşin veya avans olarak ödemek zorundadır (İK md. 57).
- Çalışma yasağı: İşçi, yıllık izni sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalışamaz; çalıştığı tespit edilirse izin ücreti geri alınabilir (İK md. 58).
- Hafta tatili ve resmî tatiller izin süresinden sayılmaz; izin günlerine denk gelirse izin o kadar uzar (İK md. 56/5).
💼 İşveren notu: İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, kullanılmayan izin günlerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir (İK md. 59). Zamanaşımı, fesih tarihinden itibaren 5 yıldır. İK uzmanları için pratik uyarı: izin defteri/kayıtları tutulmazsa ispat yükü işverendedir — Yargıtay yerleşik içtihadı bu yöndedir.
2. Mazeret İzinleri (İK Ek md. 2)
Aşağıdaki hâllerde işçiye, talep etmesi koşuluyla ücretli mazeret izni verilmesi zorunludur:
| Mazeret | İzin Süresi |
|---|---|
| İşçinin evlenmesi | 3 gün |
| Evlat edinme | 3 gün |
| Anne, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü | 3 gün |
| Eşinin doğum yapması (babalık izni) | 5 gün |
| En az %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi (ebeveynlerden yalnızca biri kullanır) | Yılda 10 gün (toplu veya bölümler hâlinde) |
3. Doğum (Analık) İzni ve Süt İzni (İK md. 74)
| Hak | Süre / Koşul |
|---|---|
| Doğum öncesi izin | 8 hafta (çoğul gebelikte 10 hafta) |
| Doğum sonrası izin | 8 hafta |
| Doğuma kadar çalışma seçeneği | Hekim onayıyla doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışılabilir; çalışılan süre doğum sonrasına eklenir |
| Süt izni | Çocuk 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat; bölümlere ayırma hakkı işçinindir ve çalışma süresinden sayılır |
| Ücretsiz izin hakkı | Analık izni bitiminde talep hâlinde 6 aya kadar ücretsiz izin verilir (yıllık izin hesabında dikkate alınmaz) |
| 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme | Teslim tarihinden itibaren 8 hafta analık izni (eşlerden birine) |
4. Yeni İş Arama İzni (İK md. 27)
Bildirim süreleri içinde (ihbar süresi) işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır. İzin süresi günde en az 2 saattir ve işçi isterse bu saatleri birleştirerek toplu kullanabilir. İşveren bu izni vermez veya eksik kullandırırsa, o süreye ait ücreti %100 zamlı ödemek zorundadır.
5. Sık Yapılan Hatalar
- İzin ücreti paraya çevrilemez: İş ilişkisi devam ederken "izin kullanma, parasını al" uygulaması geçersizdir. İzin ancak fesihte ücrete dönüşür.
- Avans izin sorunu: Henüz hak edilmemiş iznin kullandırılması mümkündür ancak işçi ayrılırsa bu sürenin ücreti kural olarak geri istenemez.
- Hafta sonlarını izinden düşmek: İzin süresine denk gelen hafta tatili izinden sayılmaz; 14 günlük izin fiilen daha uzun bir takvim süresi demektir.
- Mazeret iznini yıllık izinden düşmek: Evlilik, ölüm, babalık gibi mazeret izinleri yıllık izinden ayrıdır, mahsup edilemez.
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 27, 53–60, 74 ve Ek md. 2; Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olaylar için Danışmaniste'ye sorabilir veya uzman desteği alabilirsiniz. (Güncellik: Haziran 2026)