İşçi İzinden Dönmedi: İşveren Ne Yapmalı? Adım Adım Hukuki Rehber

Kanun ne zaman devreye girer?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin II. bendinin (g) alt bendi, işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını şu koşullara bağlamıştır:

"İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi."
— 4857 s.K. md.25/II-g

Yani izinden dönmeyen işçi için şu tablolardan biri gerçekleşmesi halinde haklı fesih hakkı doğar:

• Ardı ardına 2 iş günü gelmemek — en yaygın durum, yaz izni bittikten sonra iki iş günü boyunca işe dönmemek.
• Bir ay içinde iki kez tatil sonrası işgününde gelmemek — örneğin hafta sonu sonrası iki kez işe gelmemek.
• Bir ayda 3 iş günü gelmemek — aralıklı devamsızlıklar birleşerek 3 güne ulaştığında.

Kritik not: "İşgünü" kavramına dikkat edin. Cumartesi bazı işyerlerinde çalışma günüdür, bazılarında değildir. Yargıtay, işyerinin fiilî çalışma düzenine göre değerlendirme yapmaktadır.

Adım 1 — Her gün için ayrı devamsızlık tutanağı tutun

İşçi izin dönüş tarihinde gelmediği andan itibaren, her devamsızlık günü için ayrı bir tutanak düzenlenmelidir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin yerleşik içtihadı nettir:

"Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre devamsızlığa konu günlerin her biri için ayrı ayrı tutanak tanzim edilmesi gerekirken, tüm devamsızlıklar için tek bir tutanak düzenlenmesi usule uygun bulunmamıştır."
— İstanbul BAM 26. HD, E.2018/1072, K.2020/911

Tutanakta şunlar mutlaka yer almalıdır: işçinin adı-soyadı, devamsızlık tarihi, tutanağı düzenleyenler (en az 2 tanık, tercihen birisi mesai arkadaşı). Tüm günleri tek tutanağa sıkıştırmak, mahkemede işverenin aleyhine sonuç doğurur.

Adım 2 — Noterden ihtarname gönderin

Tutanaklar tamamlandıktan sonra noter aracılığıyla işçiye ihtarname gönderilir. İhtarnamede şunlar olmalı:

• Hangi tarihlerden itibaren devamsızlık yapıldığı,
• Devamsızlığın nedenini ve mazeret belgesini tebliğden itibaren 2 iş günü içinde bildirmesi talebi,
• Aksi halde iş sözleşmesinin 4857 s.K. md.25/II-g uyarınca feshedileceği uyarısı.

İhtarname "fesih bildirimi" değildir — önce mazeret hakkı tanınır, sonra fesih yapılır. Aşağıdaki sıra önemlidir: ihtarnamenin işçiye tebliği → 2 iş günü bekleme → mazeret gelmezse fesih bildirimi.

Yargıtay bazı kararlarında, mazeret sorulmadan yapılan feshin tek başına haksız sayılmayacağını söylemiş olsa da

"Bu potansiyel riski bertaraf etmek adına işçiye mazeretini soran bir ihtarname düzenlenmesi uygulamada yaygın ve güvenli bir yöntemdir."
— Yargıtay 22. HD, E.2013/30096, K.2015/2384

Yani ihtarname zorunlu olmasa da, ihtarname olmadan yapılan fesih risk taşır; gönderimi hem ispat hem de mahkemede güçlü savunma sağlar.

Adım 3 — Mazeretin gerçek olup olmadığını değerlendirin

İşçi 2 iş günü içinde mazeret bildirirse, bu mazeret haklı mı değil mi diye değerlendirmeniz gerekir. Yargıtay haklı mazeret olarak kabul ettiği durumlar arasında şunlar sayılmıştır: hastalık (sağlık raporu ile), aile fertlerinin ağır hastalığı veya ölümü, tanıklık/bilirkişilik gibi yasal yükümlülükler, yakının kaçırılması gibi olağanüstü durumlar.

Mazeret haklıysa iş sözleşmesini 25/II-g'ye dayanarak feshedemezsiniz — aksi halde haksız fesih sayılır ve kıdem + ihbar tazminatı doğar. Mazeret belgesi yoksa veya haklı sayılmıyorsa, fesih bildirimine geçin.

Adım 4 — Yazılı fesih bildirimi

4857 s.K. md.19 gereğince fesih bildirimi yazılı ve gerekçeli yapılmak zorundadır. Bildirimde şunlar yer almalıdır:

• Devamsızlık tarihleri,
• İhtarname tarihi ve yevmiye numarası,
• Mazeret bildirilmediği,
• 4857 s.K. md.25/II-g uyarınca iş akdinin tazminatsız, ihbarsız, derhal feshedildiği.

İşçi bildirimi imzalamaktan kaçınırsa, durum tutanakla tespit edilir ve noter aracılığıyla tebliğ yoluna gidilir.

Adım 5 — 6 iş günü hak düşürücü süreye dikkat

4857 s.K. md.26 kritik bir süre koymuştur:

"Fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz."
— 4857 s.K. md.26

Ancak devamsızlık "temadi eden" (süregelen) bir hal olduğundan, işçi her gün gelmemeye devam ettiği sürece 6 günlük süre yeniden işlemeye başlar. Yani izinden dönmeyen işçi hâlâ gelmiyorsa 6 günlük süre geçmiş sayılmaz — Yargıtay bunu defalarca teyit etmiştir.

Adım 6 — Fesih tarihi ve SGK bildirimi

Fesih tarihi, yazılı fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihtir — işçinin ilk gelmediği gün değildir. Bu tarihi yanlış belirlemek hem SGK bildirimini hem işçi alacaklarını bozar.

SGK'ya bildirilecek işten çıkış kodu: Kod 48 — Devamsızlık. Bu kod, 4857 s.K. md.25/II-g kapsamındaki mazeretsiz devamsızlık feshini ifade eder. Kod 48 ile yapılan bildirimde:

• Kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz
• İhbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz
• İşçi işsizlik ödeneğine hak kazanamaz

Devamsızlık tutanakları ve ihtarname, SGK bildirimine ek olarak eksik gün ekinde sunulabilir. Devamsızlık günlerinde işçiye ücret ödenmez — ancak bu günler için SGK'ya prim yatırma yükümlülüğünüz de bulunmaz.

İşçinin alacakları: ne ödenir, ne ödenmez?

Alacak	Durum
Kıdem tazminatı	❌ Ödenmez
İhbar tazminatı	❌ Ödenmez
Kullanılmamış yıllık izin ücreti	✅ Ödenir (son ücret üzerinden)
Tahakkuk etmiş maaş (devamsızlık öncesi)	✅ Ödenir
Devamsızlık günlerinin ücreti	❌ Ödenmez
Fazla mesai alacağı (varsa)	✅ Ödenir

İzinden değil, başka bir yerden dönmemiş olabilir: mazeret araştırın

Yaz izni dönmemelerinde bazen farklı durumlar söz konusudur — işçi hastalanmış, bir yakını vefat etmiş veya kaza geçirmiş olabilir. Bu durumları tutanak tutmadan önce araştırmak hem hukuki hem insani açıdan doğrudur. İşçinin telefonu kapalı, adresine ulaşılamıyorsa bunu da belgelendirin. Sonradan ortaya çıkacak haklı bir mazeret, tüm süreci işveren aleyhine çevirebilir.

En sık yapılan 4 usul hatası

• İlk gelmediği gün SGK çıkışı verilmesi: Fesih tarihi henüz oluşmamıştır — ihtarname ve mazeret süresi bitmeden çıkış vermek yanlıştır.
• Tüm devamsızlıklar için tek tutanak: Yargıtay her gün için ayrı tutanak ister; tek tutanak ispat değeri taşımaz.
• Sözlü veya WhatsApp ile ihtarname: Hukuken geçersizdir. İhtarname noter kanalıyla gönderilmelidir.
• Tutanaksız fesih bildirimi: "Zaten gelmedi, çıkışını verdim" yaklaşımı, işçinin ileride "haksız feshe uğradım" iddiasının önünü açar.

Özetle: İzinden dönmeyen işçi için hukuki zemin nettir ve işveren haklı konumdadır. Ama bu haklılığı korumak, prosedürü eksiksiz uygulamaya bağlıdır. Her adımı belgeleyen işveren hem davayı kazanır hem kıdem-ihbar tazminatı ödemekten kurtulur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuza özel değerlendirme için Danışman İste'ye sorabilir veya bir uzmana danışabilirsiniz.