İşbaşı Eğitim Programı (İEP) Nedir? İşveren İçin Detaylı Rehber
⚡ Hızlı Cevap
İşbaşı Eğitim Programı (İEP), işverenin işe almayı düşündüğü kişiyi maaş ödemeden, işbaşında deneyebildiği bir İŞKUR programıdır. Katılımcının günlük harçlığını ve sigortasını İŞKUR öder; işverenin zorunlu maddi yükümlülüğü yoktur. Program sonunda kişiyi işe alırsan ayrıca prim teşviklerinden yararlanırsın. En az 5 sigortalı çalışanı olan işyerleri başvurabilir.
İEP nedir? (En basit haliyle)
İşbaşı Eğitim Programı, "önce dene, sonra al" mantığıdır. İŞKUR'a kayıtlı bir işsizi, belirli bir süre kendi işyerinde çalıştırırsın. Bu süre boyunca kişiye maaş ödemezsin; İŞKUR ona günlük harçlık verir ve sigortasını yapar. Sen de kişiyi gerçek işinde gözlemler, uygunsa kadrona alırsın. Uygun değilse herhangi bir yük altına girmeden yollarını ayırırsın.
İşverenin gözünden özü şudur: işe alım riskini sıfıra yakın indiren bir deneme mekanizması. Yanlış kişiyi işe alıp sonra kıdem/ihbar tazminatıyla uğraşmak yerine, kişiyi önce işbaşında test edersin.
İşveren için İEP'in üç büyük avantajı
- Maliyetsiz deneme: Program süresince katılımcının harçlığı ve sigortası İŞKUR'a aittir. İşverenin zorunlu ödemesi yoktur.
- Doğru işe alım: Kişiyi CV'den değil, gerçek performansından tanırsın. İşe alım hatası ve buna bağlı tazminat riski düşer.
- Sonrasında prim teşviki: Programı tamamlayanı işe alırsan, SGK işveren primi uzun süre İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanabilir.
Kimler başvurabilir? (İşveren şartları)
İŞKUR yönergesine göre temel şart, işyerinde en az 5 sigortalı çalışan bulunmasıdır. Alabileceğin katılımcı sayısı bu çalışan sayısına göre hesaplanır: aynı ilde ve aynı vergi numarası altındaki sigortalı sayısı esas alınır.
Örnek — Kontenjan mantığı
20 sigortalı çalışanı olan bir işyeri, çalışan sayısının belli bir oranı kadar katılımcı talep edebilir. İstihdam taahhüdü verilmesi halinde bu oran daha da yükselir. Yani ne kadar çok çalışanın varsa, o kadar çok kişiyi aynı anda deneyebilirsin.
Katılımcı şartları (İşe alacağın kişi kimdir?)
Katılımcı adayının taşıması gereken temel şartlar şunlardır:
- İŞKUR'a kayıtlı olmak,
- 18 yaşını doldurmuş olmak,
- Programa başlamadan önceki 1 yıl içinde, aynı işverenin işyerinde sigortalı olarak çalışmamış olmak,
- Program öncesi son 1 ayda işverenin çalışanı olmamak,
- İş ve meslek danışmanlığı hizmetinden yararlanmış olmak.
Öğrenciler de (açık öğretim ve yükseköğretim dahil) şartları taşıyorsa programa katılabilir. Nitelik gerektirmeyen meslekler grubundaki işlerde program düzenlenemez.
Program ne kadar sürer?
Süre, sektöre ve mesleğe göre değişir:
- Bilişim ve imalat sektörü ile belirlenen mesleklerde daha uzun (aylarca sürebilen) programlar düzenlenebilir.
- Diğer sektörlerde süre daha kısadır.
- Geleceğin meslekleri olarak belirlenen alanlarda süre en uzun tutulabilir.
Program günde en az 5, en fazla 8 saat; haftada 6 günü ve 45 saati aşmayacak şekilde planlanır.
Katılımcıya kim, ne öder?
Bu, işverenlerin en çok merak ettiği kısımdır:
- İŞKUR öder: Katılımcıya günlük cep harçlığı; ayrıca iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri.
- İşveren (isteğe bağlı): Dilersen katılımcıya ek ödeme yapabilirsin. Aylık brüt asgari ücretin yarısını geçmeyen bu fiili ödemeler, Gelir Vergisi Kanunu uyarınca vergi matrahından indirilebilir. Ama bu bir zorunluluk değildir.
İstihdam taahhüdü: Dikkat edilmesi gereken nokta
İEP tamamen serbest bir deneme değildir; bir istihdam yükümlülüğü içerir. Program sonunda, katılımcıların belirli bir oranını, belirli bir süre boyunca işte tutman gerekir. İmalat sektöründe bu oran ve süre daha yüksektir. Bu yükümlülüğü planlamadan programa girersen sonradan sıkışabilirsin; bu yüzden kontenjanı gerçek istihdam ihtiyacına göre belirlemek gerekir.
Sonrasındaki teşvik: İEP'i işe alımla birleştir
İEP'in asıl gücü, sonrasındaki teşvikle birleştiğinde ortaya çıkar. Programı tamamlayan genç bir kişiyi işe alırsan, SGK işveren primi imalat sektöründe 42 ay, diğer sektörlerde 30 ay boyunca İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanabilir (4447 sayılı Kanun geçici madde kapsamında).
Örnek — İki aşamalı kazanç
Bir imalat işletmesi, ihtiyaç duyduğu operatörü önce İEP ile aylarca ücretsiz dener. Kişi işe uygun çıkar. Program bitince onu ilave istihdam olarak kadroya alır. Bu andan itibaren işveren SGK primi uzun süre fondan karşılanır. Sonuç: hem deneme dönemi maliyetsiz geçmiş, hem işe alım sonrası aylarca prim yükü hafiflemiş olur.
Başvuru nasıl yapılır?
Başvurular İŞKUR E-Şube sistemi üzerinden veya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri / Hizmet Merkezleri aracılığıyla yapılır. İşverenden istenen başlıca belgeler: talep dilekçesi, ticaret sicil gazetesi (veya işverenin hukuki durumunu gösterir belge), imza yetki belgesi, ortaklık durum belgesi ve aynı meslekte çalışanı olduğuna dair belge.
İşyerinize uygun İŞKUR programını belirleyin
Danışmaniste, işyerinizin durumuna göre hangi teşvik ve programlardan yararlanabileceğinizi kaynağıyla gösterir.
Danışmaniste'ye Sorun →Sık Sorulan Sorular
İEP süresince katılımcıya maaş ödemek zorunda mıyım?
Hayır. Zorunlu bir ödeme yoktur. Katılımcının harçlığını ve sigortasını İŞKUR karşılar. İstersen asgari ücretin yarısını geçmeyecek şekilde ek ödeme yapabilir ve bunu vergiden düşebilirsin.
Programa katılan kişiyi işe almak zorunda mıyım?
Programın bir istihdam taahhüdü vardır: katılımcıların belirli bir oranını belirli bir süre istihdam etmen gerekir. Bu oran ve süre sektöre göre değişir, imalatta daha yüksektir.
Kaç sigortalı çalışanım olmalı?
En az 5 sigortalı çalışan şartı aranır. Alabileceğin katılımcı sayısı, çalışan sayına göre hesaplanır.
İEP ile prim teşviki aynı anda mı işler?
Hayır, sırayla işler. Önce İEP ile denersin (bu dönem maaş ödemezsin). Sonra kişiyi işe alırsan prim teşviki devreye girer ve SGK işveren primi uzun süre fondan karşılanır.
Öğrenciler katılabilir mi?
Evet. Şartları taşıyan yükseköğretim ve açık öğretim öğrencileri de programa katılabilir; öğrencilerin burs veya kredileri kesilmez.