Eğitim Sektörü Teftiş Raporu 2025: 698 İşyeri, 59 Bin İşçi, 25 Milyon TL Ceza
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, 2025 yılında eğitim sektörüne yönelik kapsamlı bir programlı teftiş yürüttü. Haziran 2026'da yayımlanan Genel Değerlendirme Raporu, özel okul ve kurslardaki çalışma koşullarına dair çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor. Bu yazıda raporun sayısal bulgularını ve işverenlerin en çok hangi konularda ceza aldığını inceliyoruz.
Teftişin kapsamı
Teftiş, 2025 yılı Mart-Aralık ayları arasında iki dönem halinde yürütüldü. Kapsamı şöyleydi:
- 14 il: Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Adana, Aydın, Balıkesir, Eskişehir, Denizli, Konya, Kayseri, Kocaeli, Manisa, Muğla.
- 52 iş müfettişi görev aldı.
- 698 işyeri denetlendi (5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamındaki okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise, kurs ve etüt merkezleri).
- 59.246 işçiye ulaşıldı.
En çok teftiş yapılan iller Ankara (265 işyeri), İzmir (127) ve İstanbul (124) oldu.
Sektörün çalışan profili
Rapordaki en dikkat çekici veri, sektörün kadın ağırlıklı yapısı:
- Ulaşılan 59.246 işçinin %72'si kadın (42.641), %28'i erkek (16.605).
- İşyerlerinde 850 engelli işçi ve 40 çırak çalıştığı tespit edildi.
- 160 işyerinde toplam 630 yabancı uyruklu işçi bulundu.
Çalışma biçimine bakıldığında işçilerin %59'u belirli süreli, %39'u belirsiz süreli, %2'si kısmi süreli sözleşmeyle çalışıyordu. Ücret düzeyinde ise işçilerin %83'ü asgari ücretin üzerinde, %17'si asgari ücret karşılığında çalışmaktaydı.
Teftişin mali sonucu
Rapor, denetimlerin işçiler ve kamu için somut getirisini rakamlarla ortaya koyuyor:
- Tespit edilen ihlaller sonucunda işçilere 209.541.400,30 TL tutarında alacak ödettirildi.
- Bu ödemeler sonucu kamuya (vergi + SGK primi) 109.986.088,40 TL aktarıldı.
- Verilen süre içinde ihlallerini gidermeyen 139 işyerine toplam 24.967.975,00 TL idari para cezası önerildi.
Dikkat çeken nokta: Teftiş edilen 698 işyerinin %80'ine (559 işyeri) hiç ceza uygulanmadı. Çünkü teftiş "rehberlik odaklı" yürütüldü; işverenlere ihlalleri gidermeleri için süre tanındı ve tespit edilen aykırılıkların %93'ü bu süre içinde giderildi. Yani ceza değil, düzeltme esas alındı.
İşçilere ödettirilen alacaklar
İhlaller giderilince işçilere ödenen tutarların dağılımı, sektörde hangi hakların eksik bırakıldığını gösteriyor:
- Ücret: 11.011 işçiye 111.698.591,84 TL
- Fazla çalışma ücreti: 3.977 işçiye 34.687.962,90 TL
- Ulusal bayram ve genel tatil ücreti: 7.539 işçiye 14.284.507,69 TL
- Hafta tatili ücreti: 587 işçiye 3.559.079,03 TL
En büyük kalem eksik veya geç ödenen ücretler oldu. Bu, sektörde ücretin zamanında ve tam ödenmesi konusunda ciddi bir sorun olduğunu gösteriyor.
En çok tespit edilen ihlaller
Raporda 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında en sık karşılaşılan ihlaller ve bunlara uygulanan cezalar şöyle:
- Ücreti kasten veya eksik ödemek (Md.32): 180 ihlal, 18.647.802 TL ceza. Açık ara en yüksek ceza kalemi bu.
- Çalışma sürelerine muhalefet (Md.63): 78 ihlal, 1.654.614 TL.
- İzin ücretini yasaya aykırı/eksik ödemek (Md.57): 15 ihlal, 448.929 TL.
- Yıllık izin yönetmeliğine aykırı izin kullandırmak (Md.60): 12 ihlal, 819.748 TL.
- Genel tatil ücretlerini ödememek (Md.47): 8 ihlal, 378.861 TL.
- Fazla çalışma ücretini ödememek (Md.41): 15 ihlal, 255.908 TL.
Bunların dışında 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamında izinsiz yabancı çalıştıran 2 işyerine (5 ihlal) 343.011 TL, gebe/emziren kadınlara yönelik yükümlülükleri (6331 Md.30) yerine getirmeyen 2 işyerine 44.215 TL ceza uygulandı.
İhlallerin giderilme oranları
Rehberlik odaklı yaklaşımın işe yaradığını gösteren bazı çarpıcı giderilme oranları:
- 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki ihlallerin %95'i giderildi.
- Çalışma koşullarına ilişkin belge vermemek, asgari ücreti eksik ödemek, süt izni vermemek gibi bazı ihlallerde giderilme oranı %100 oldu.
- En düşük giderilme oranları ise gece-gündüz postalarını değiştirmemek (%50) ve işçileri gece 7,5 saatten fazla çalıştırmak (%65) gibi çalışma süresi ihlallerinde görüldü.
Teftiş sonucunda giderilmeyen aykırılıklar nedeniyle ilgili kurumlara 85 bildirim yapıldı.
İşveren ve İK için çıkarımlar
Bu rapor, özellikle özel okul ve kurs işletmeleri için net dersler içeriyor:
- En büyük risk ücret ödemelerinde. Cezaların ve işçi alacaklarının büyük çoğunluğu eksik/geç ücret ödemesinden kaynaklandı. Ücretlerin tam, zamanında ve banka üzerinden ödenmesi en temel korunma yoludur.
- Fazla çalışma, genel tatil ve hafta tatili ücretleri denetimin odağında. Bu ödemelerin bordroya doğru yansıtılması kritik.
- Çalışma sürelerini belgelemek şart. Günlük çalışma sürelerini belgelendirmemek en çok tespit edilen ihlallerden biriydi.
- Rehberlik yaklaşımı bir fırsat. Teftişte ihlal tespit edilse bile, verilen süre içinde giderildiğinde çoğu işyeri cezadan kurtuldu. Denetim sırasında iş birliği yapmak ve verilen sürede eksikleri tamamlamak işvereni korur.
Sonuç olarak, eğitim sektöründe çalışma koşulları büyük ölçüde mevzuata uygun hale getirildi; ancak ücret ve çalışma süresi konularındaki eksiklikler sektörün en zayıf halkası olmaya devam ediyor. Benzer programlı teftişlerin diğer sektörlerde de sürmesi bekleniyor.
İşyerinizin bu tür bir teftişe hazır olup olmadığını değerlendirmek veya çalışma mevzuatına uyum konusunda kaynaklı bilgi almak için: danismaniste.com
Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı — "2025 Yılı Eğitim Sektöründe Çalışma Koşullarının İyileştirilmesi Programlı Teftişi Genel Değerlendirme Raporu" (Haziran 2026).