Açıkta Unutulan Bordro: İK'nın Kişisel Verileri Koruma Zorunluluğu (Yargıtay Kararı)

Olay: Masada açık unutulan bir bordro

Bir Ar-Ge laborantı olarak çalışan işçi, gece vardiyasında şefinin masasında açıkta duran bir ücret bordrosu görür. İncelediğinde, kendisinden sonra ve daha düşük bir pozisyonda işe başlayan bir çalışanın ücretinin kendisinden yüksek olduğunu fark eder. Bunun üzerine bordronun bir fotokopisini alıp İnsan Kaynakları birimine başvurur ve ücret farkının nedenini sorar.

İşveren, bu davranışı 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na aykırılık ve "işverenin güvenini kötüye kullanma, doğruluk ve bağlılığa uymama" olarak nitelendirir; iş sözleşmesini 4857 sayılı Kanun'un 25/II-(e) bendine göre haklı sebeple feshettiğini savunur.

Mahkeme süreci ve sonuç

İlk derece mahkemesi davayı kabul eder ve işçinin işe iadesine karar verir. İşverenin istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından esastan reddedilir. Süreçte yaşanan bir usul tartışmasının (temyiz süresinin gerekçeli kararda hatalı gösterilmesi) ardından Anayasa Mahkemesi, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmederek dosyayı yeniden açtırır.

Nihayetinde Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenin temyiz itirazlarını yerinde bulmayarak Bölge Adliye Mahkemesi'nin işe iade kararını onamıştır. Dikkat çekici nokta şudur: Yargıtay, işçinin eylemini sadece "haklı sebep" olmaktan değil, geçerli sebep olmaktan dahi uzak görmüştür.

Yargıtay neden işvereni haksız buldu? Üç temel ilke

1. Ölçülülük ilkesi

Fesih, işverenin elindeki en ağır yaptırımdır. Yargıtay'a göre uygulanan yaptırım, işçinin davranışının ağırlığıyla orantılı olmalıdır. Uyarı veya hafif bir disiplin cezasıyla giderilebilecek bir davranışa fesihle karşılık vermek, "ölçüsüz" bir tepkidir ve mazur görülemez.

2. Feshin son çare olması (ultima ratio)

İş sözleşmesinin feshinden önce, daha hafif önlemlerin tüketilmiş olması beklenir. İşçinin davranışı, iş ilişkisinin devamını çekilmez kılacak ağırlıkta değilse ve başka bir disiplin tedbiriyle giderilebiliyorsa, fesih geçersiz kabul edilir.

3. Eşit işlem (eşit davranma) borcu

İşveren, aynı veya benzer işi yapan çalışanlara objektif bir neden olmadıkça farklı ücret uygulayamaz (4857 sayılı Kanun m.5; Anayasa m.10). Yargıtay, işçinin amacının kişisel veriyi yaymak değil, işverenin eşit işlem borcunu denetlemek olduğunu tespit etmiştir. İşveren farklı ücret ödeyebilir; ancak bu farkın objektif gerekçesini ortaya koyabilmek zorundadır.

"KVKK ihlali" demek feshi otomatik haklı kılar mı?

Hayır. Karardaki en önemli pratik mesaj budur. Bir bordronun görülmesini soyut biçimde "KVKK ihlali" olarak etiketlemek, feshi kendiliğinden haklı hale getirmez. Belirleyici olan, eylemdeki kast ve amaçtır: Veri yayma kastıyla mı hareket edilmiştir, yoksa bir hakkın denetimi/sorgulanması amacıyla mı? Somut olayda işçinin kastının kişisel veri ihlali olmadığı kabul edilmiştir.

Ayrıca ispat yükü işverendedir. İşveren, işçinin bordroyu "herkese açıkladığı" yönündeki iddiasını ispatlayamamıştır. Haklı veya geçerli feshi ispat edemeyen işveren, sonucuna katlanır.

İşveren ne yapmalıydı? (Pratik çıkarımlar)

• Bordro ve özlük verilerini fiziken koruyun. Açık masada unutulan bir bordro, sorumluluğu işverene yükler (4857 sayılı Kanun m.75). Sorun, çalışanın görmesinden çok belgenin korunmamasından doğmuştur.
• Ücret farklarını objektif kritere bağlayın. Kıdem, eğitim, performans, görev tanımı gibi ölçülebilir nedenler tanımlayın; gerektiğinde çalışana açıklanabilir olsun.
• Yaptırımı orantılı seçin. Her olumsuz davranışın yanıtı fesih değildir. Disiplin yönetmeliğinde uyarı–kınama–fesih kademelerini işletin ve eylemle orantılı olanı uygulayın.
• Feshi son çare olarak kullanın. Daha hafif bir tedbirle giderilebilecek bir durumda fesih, iş güvencesi kapsamında (4857 sayılı Kanun m.18-21) büyük olasılıkla geri döner.
• "KVKK" etiketini gerekçe sanmayın. Feshe dayanak yapacaksanız, eylemdeki veri yayma kastını ve somut zararı belgeyle ortaya koyabilmeniz gerekir.

İlgili mevzuat ve karar künyesi

• 4857 sayılı İş Kanunu — m.5 (eşit işlem), m.18-21 (iş güvencesi), m.25/II-(e) (haklı fesih), m.75 (özlük dosyası)
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — m.5 ve m.6
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.417 (işçinin kişiliğinin korunması)
• 2709 sayılı Anayasa — m.10 (eşitlik), m.36 (adil yargılanma)
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/5442, K.2022/7075, T.06.06.2022 (işe iade — onama, kesin)

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Güncel mevzuat ve yargı kararları için Danışmaniste'ye danışın.